رسول نور حضرت محمد (ص) - هدفم باب شدن ترجمه‌خواني قرآن در كنار متن اصلي بود
 
 
 












 
 هدفم باب شدن ترجمه‌خواني قرآن در كنار متن اصلي بود

آرشيو اخبار رسول نور4
غلامعلي حداد عادل گفت: امروزه در ابتداي همه‌ي جلسه‌ها قرآن خوانده مي‌شود؛ اما بسيار كم فهميده مي‌شود؛ به عبارتي، قرآن حاضر و غايب است. هدف من از ترجمه‌ي روان قرآن اين بود كه ترجمه‌خواني قرآن در كنار متن اصلي در جلسات رايج شود. 


به گزارش خبرنگار بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در نشست بررسي ويژگي‌هاي زباني و ادبي ترجمه‌ي دكتر غلامعلي حداد عادل از قرآن كريم كه  با حضور تعدادي از اعضاي فرهنگستان زبان و ادب فارسي در محل فرهنگستان برگزار شد، مهدي محقق، بهاءالدين خرمشاهي و غلامعلي حداد عادل به سخنراني پرداختند.

در ابتداي اين نشست، مهدي محقق در سخناني گفت: ما مي‌دانيم اولين كسي كه به ترجمه‌ي قرآن پرداخت، سلمان فارسي بود. سلمان فارسي به دليل مشكلي كه ايرانيان در تلفظ صحيح حروف عربي داشتند، از پيامبر (ص) اجازه گرفت و سوره‌ي «حمد» را به فارسي ترجمه كرد. پيامبر نيز در اين‌باره فرمودند، شريعت من بر اساس تساهل و تسامح است.

اين نويسنده و پژوهشگر افزود: در ابتدا عده‌اي مي‌گفتند كه سخن خدا قابل ترجمه نيست. «ابوحاتم رازي» نيز در «كتاب الزينة» خود تأكيد مي‌كند كه كسي نمي‌تواند سخن خدا را ترجمه كند. البته در آن‌جا بيش‌تر مسأله‌ امانتداري مطرح بود. حتا در ترجمه‌ي تفسير طبري هم از علما اجازه خواستند كه آيا مي‌توانيم قرآن را به زبان ديگري ترجمه كنيم؟ علما نيز بر اساس اين عقيده كه قرآن بايد مورد استفاده‌ي همگان قرار گيرد، فتوا صادر كردند و ترجمه قران مجاز شمرده شد.

محقق در ادامه بيان كرد: در آغاز در ترجمه بسيار وسواس نشان مي‌دادند و مي‌ترسيدند كه قرآن را در قالب دستور زبان فارسي بياورند. بعدها به اين نتيجه رسيدند كه اين كار درست نيست و اين نوع ترجمه كه بر اساس زبان دوم نباشد، قابل فهم نيست. در زماني كه مسلمانان تصميم گرفتند علوم يوناني و سرياني را به زبان عربي ترجمه كنند، مترجمان از نظر تكنيكي به دو دسته تقسيم شدند؛ گروهي به پيروزي از «ابن نائمه» به ترجمه تحت‌اللفظي روي آوردند،‌ يعني ترجمه‌ي هر كلمه را در زير خودش مي‌نوشتند.

او ادامه داد: ترجمه تحت‌اللفظي روش درستي براي ترجمه نيست؛ زيرا اگر بسياري از تعابير و مثال‌ها را به صورت كلمه به كلمه برگردانيم، مفهوم درستي از آن‌ها دريافت نمي‌شود. از اين نظر، مكتب ترجمه‌ي تحت‌اللفظي بركنار شد و مكتب «حنين بن اسحاق» رايج شد. او عقيده داشت كه بايد مفهوم و محصول زبان اول را به زبان دوم برگردانند تا قابل فهم و درك باشد.

محقق همچنين اظهار كرد: آقاي حداد عادل در اين ترجمه رعايت عامه‌ي مردم را كرده‌اند تا براي همه آن‌ها قابل فهم باشد. ايشان به تمام ترجمه‌هاي معتبري كه در اختيارشان بوده، از قديم تا جديد، نظر داشته‌اند، حتا من در ترجمه «بسم الله الرحمن الرحيم» به ايشان پيشنهاداتي كردم؛ اما گفتند كه بگذاريد همان ترجمه‌اي را كه از دوران مكتب ياد گرفته‌ايم، به كار ببريم. ايشان مي‌دانستند كه كلمه‌ي «بخشاينده و بخشايش‌گر» به اندازه‌ي «بخشنده مهربان» قابل فهم نيست.

او در پايان سخنان خود از اين خدمت حداد عادل به جامعه مسلمانان و ايرانيان قدرداني كرد.

به گزارش ايسنا در ادامه اين نشست، بهاءالدين خرمشاهي به سخنراني درباره نثر معيار و ترجمه پرداخت و بيان كرد: بسيار خوشبختم كه پيشنهادي كه 9 سال پيش به آقاي حداد عادل در خصوص ترجمه‌ي قرآن كردم، بالأخره به نتيجه رسيد.

اين نويسنده و پژوهشگر درباره علل اين درخواست خود از حداد عادل، اظهار كرد: ايشان 50 سال با قرآن مأنوس بوده‌اند و همچنين مهارت شگرفي در ترجمه دارند. ترجمه‌ي بخش عمده‌اي از «درس‌هايي از قرآن» را هم بر عهده داشته‌اند. با وجود ترجمه‌هاي فراوان خوبي كه در دوران اخير از قرآن صورت گرفته، مي‌دانستم ترجمه ايشان لحن ديگري خواهد داشت.

خرمشاهي درباره ترجمه‌هاي دوران‌ گذشته، بيان كرد: ترجمه‌هاي قدما گنج است؛ اما اجازه بدهيد بگويم كه در واقع واژه‌نامه و پيش‌ترجمه بوده است. با وجود تمام نهضت علمي كه در قرن سوم وجود داشته؛ اما رساله‌اي درباره ترجمه و شيوه‌هاي آن نوشته نشده است. البته تنها «شاه ولي‌الله دهلوي» رساله‌اي در اين‌باره نوشته‌اند و آقاي حداد عادل نيز به آن نظر داشته‌اند.

او ادامه داد: دوره‌ي مشروطيت دوراني بود كه ما آگاهي ملي پيدا كرديم و ارتباطات و آگاهي رشد يافت و ترجمه اوج گرفت. در بررسي‌هايي كه انجام داده‌ام، توانسته‌ام 39 ترجمه‌ي قرآن را از آن زمان تا دوران حاضر فهرست كنم.

خرمشاهي سپس به تعدادي از ترجمه‌هاي روان و خوب قرآن در دوران‌ مختلف اشاره كرد و گفت: عده‌اي مي‌گويند كه ترجمه‌هاي قرآن بسيار است؛ اما من اين ترجمه‌ها را بركت مي‌دانم. در ضمن بايد بدانيد كه ترجمه‌هاي انگليسي و فرانسوي از قرآن بيش‌تر بوده است.

اين مترجم قرآن تأكيد كرد: ترجمه‌ي حداد عادل اديبانه نيست؛ اما اديب‌پسند است. به طور مثال، ترجمه‌ي موسوي گرمارودي كهن‌گرايانه است؛ به طوري كه عده‌اي معني كلمات فارسي آن را مي‌پرسند.

او در پايان سخنان خود از چنين ترجمه‌ي ارزشمندي سپاس‌گزاري كرد و افزود: آقاي حداد عادل خود در مصاحبه‌اي گفته بودند، آرزو دارند كه يك زن مسلمان خانه‌دار ترجمه‌ي ايشان از قرآن را بخواند و بهفمد و لذت ببرد.

در ادامه‌ي اين نشست، غلامعلي حداد عادل با گرامي‌داشت ياد مرحوم محمد خوانساري و ديگر اعضاي فرهنگستان زبان و ادب فارسي كه او را در امر ترجمه قرآن ياري كرده‌اند، بيان كرد: همواره فهم قرآن توسط فارسي‌زبانان دغدغه‌ي من بوده است. من سعي كردم ترجمه‌اي صحيح، روان، دلنشين و رغبت‌انگيز ارائه دهم؛ به طوري كه از نثر معيار دور نباشد و بوي كهنگي ندهد.

رييس فرهنگستان زبان و ادب فارسي در ادامه افزود: همچنين سعي كرده‌ام اين ترجمه از نثر عادي پيش پا افتاده هم بالاتر باشد و به عنوان يك متن مقدس، اندكي فاخر باشد؛ اما غيرقابل فهم نباشد.

حداد عادل توجه به تجربه‌ي هزارساله نويسندگان و شاعران زبان‌فارسي، پرهيز از سره‌گرايي و ترجمه‌ي تحت‌اللفظي، رعايت اعتدال در استفاده از كلمات فارسي و عربي، جدا كردن تفسير و ترجمه و پرهيز از آوردن پرانتزها و پاورقي‌هاي طولاني را از جمله اصولي دانست كه در ترجمه‌ي خود به آن‌ها نظر داشته است.

او همچنين درباره ديگر نكاتي كه در ترجمه‌ي خود مورد توجه قرار داده است، اظهار كرد: در بيش‌تر موارد، مرجع ضمير را به جاي خود ضمير آورده‌ام. كوشيده‌ام كه عبارات را در زبان فارسي جا به جا كنم تا به شيدايي آن كمك كنم. همچنين در ابتداي بسياري از ايات از ترجمه‌ي كلمه‌ي «إنَِِّ» پرهيز كرده‌ام؛ زيرا اين كلمه معناي تأكيدي ندارد؛ بلكه استفاده از آن در شيوه بيان عربي معمول است.

حداد عادل ادامه داد: در بسياري از آيات از ترجمه «وإذ» خودداري كرده‌ام، زيرا اين كلمه تنها نشان‌دهنده شروع يك پاراگراف و موضوع جديد است. همچنين كلمه «الّذي» را به صورت «اوست آن خدايي كه» ترجمه كرده‌ام. جمع‌هاي آخر آيات را نيز به صورت مفرد ترجمه كرده‌ام.

او استفاده از اختيار در تبديل وجه فعل و زمان آن، برگرداندن قالب‌هاي زبان عربي به زبان فارسي، استفاده از سوم‌شخص جمع به جاي فعل مجهول، توجه به نثر درخشان قرن پنجم در استفاده از جملات كوتاه و استفاده از ضمير متصل به جاي ضمير منفصل را از ديگر ويژگي‌هاي ترجمه‌ي خود دانست.




 

پیوندهای مرتبط

· مطالب بیشتر در مورد آرشيو اخبار رسول نور4
· سایر مطالب نوشته شده توسط rasool


پربازدیدترین مطلب در زمینه آرشيو اخبار رسول نور4:
روز ازدواج؛ سالروز ازدواج علي(ع) و فاطمه‏زهرا(س)


امتیاز دهی به مطلب

امتیاز متوسط : 0
تعداد آراء: 0

لطفا رای مورد نظرتان را در مورد این مطلب ارائه نمائید :

عالی
خیلی خوب
خوب
متوسط
بد


انتخاب ها


 چاپ این مطلب چاپ این مطلب






چند رسانه ای    نرم افزار    انجمن ها    مراکز    دیگر پایگاهها    ارتباط با ما